HỌ SỐNG QUANH TÔI- KỲ 8

GÁNH CƠM MỪNG TUỔI

Tiếng bước chân trên đất ướt thình thịch đều đều như nhịp sống. Lại gần hơn dưới  ánh đuốc sáng thấy rõ người đang gánh một gánh cơm mừng tuổi trên vai đi xuyên cả ngày đường đến nhà cha mẹ ông bà dâng lên mâm cơm giỗ sống.

Có một sinh hoạt Tết độc đáo của 3 5 vạn người Nguồn thuộc huyện miền núi rẻo cao Minh Hoá tỉnh Quảng Bình. Nét sinh hoạt Tết ấy không phải  là ngày hội không trống giong cờ mở không lễ lạt ồn ào không quảng bá ầm ĩ nó xảy ra từ đầu tháng 11 âm lịch đến 25 Tết lặng lẽ ở từng gia định ấm áp ở từng bếp lửa tất bật trên từng ngõ xóm tươi tắn trên từng gương mặt bền chặt chảy qua nhiều thế hệ từ hàng trăm năm trở thành một nét sinh hoạt Tết đầu tiên của mùa Tết sinh hoạt Tết không thể thiếu liên quan đến sinh hoạt và đời sống từ trẻ thơ đến người già thiên liêng mãi kết hoa kết trái quanh hai chữ hiếu thảo. Ngày Tết nói về sinh hoạt Tết quả là thú vị. Ngày Tết lại viết về cội nguồn gốc rễ của sự  hành xử hiểu thảo của nhiều thế hệ ở một vùng quê nghèo rất nghèo vùng miền núi rẻo cao này lại càng thú vị. Ngày Tết năm rộng tháng dài động vào một ngày này không nghĩ đến việc hiếu thảo thì còn nghĩ đến việc gì quanh bếp lửa ấm không bàn đến chuyện hiếu thảo thì còn bàn đến chuyện gì. Và phải khá lâu rồi dù đã nghe dù đã xác thực nhưng hôm nay tôi mới có dịp lội ngược đường lên non cao trở về miền đất có nét sinh hoạt Tết độc đáo ấy...

Nhà nào cha mẹ ông bà đã mất gần hết thì chừng 25 Tết mới chuẩn bị còn phần đông các nhà do bố mẹ ông bà hai bên nội ngoại vẫn sống thì công việc ăn Tết đầu tiên phải được bắt đầu dần từ đầu tháng 11 âm lịch mới kịp. Tên gọi chính xác của nét sinh hoạt Tết của người Nguồn Minh Hoá là gánh cơm giỗ sống cha mẹ ông  bà còn tôi gọi nôm na là gánh cơm mừng tuổi. Dù năm đó được mùa hay mất mùa dù năm đó con cái làm ăn khấm khá hay thậm chí là thất cơ nhỡ vận dù khi đó trong nhà hạt gạo hết đồng tiền hết cái đói treo trên nóc nhà đầu ngõ thì không một gia đình người Nguồn nào lại không chuẩn bị một cách kỹ càng và chu đáo gánh cơm mừng tuổi - giỗ sống cha mẹ ông bà nội ngoại của mình. Người trưởng thành nhưng độc thân thì chỉ lo gánh cơm mừng tuổi cho cha mẹ mình thêm nữ là ông bà nội ngoại của mình. Người đã lập gia đình thì còn phải làm nhiều gánh cơm mừng tuổi hơn cho cha mẹ ông bà cả bên chồng bên vợ.


Nói là gánh cơm vì tuỳ gia cảnh ít nhiều sang trọng hay giản đơn đều phải xếp vào gánh. Một bát cơm một chút muối thôi cũng xếp vào gánh. Sơn hào hải vị đồ ăn thức uống đề huề cũng xếp vào gánh. Không ai khoe cái gánh cơm mừng tuổi của mình cho thiên hạ biết. Trên đường gánh cơm mừng tuổi của người giàu và kẻ nghèo giống nhau: Đôi quang gánh bằng gióng mây hai cái thúng mới hai đầu gánh cái đòn gánh mới tất cả đôi quang gánh đều rất mới và chất vào đó là những thức ăn đồ uống của con cái dâng lên lên cha mẹ. Gánh thịt cá râu dưa bánh trái nặng trịu cũng ý nghĩa ngang bằng với gánh cơm cà muối bồi ngô miễn là con cái làm ra gánh cơm ấy bằng thực lòng mình thực lực đời sống kinh tế của mình. Dù nghèo khó đến mấy thậm chí còn đứt bữa thì ngày Tết gánh cơm mừng tuổi ông bà cha mẹ phải có cơm. Một bát cơm một chõ cơm một nồi cơm. Nhìn gánh cơm cha mẹ ông bà biết năm nay con cháu mình làm ăn thắng hay bại được hay mất. Nhìn gánh cơm như nhìn tấm gương soi trong cả một năm để mừng vui để chia sẻ với con cái.

Sau một năm tất bật làm ăn mâm cơm Tết ấy là mâm cơm đầu tiên đón năm mới đến nhưng không phải dùng trong gia đình mình mà trước hết là dâng lên mừng tuổi cha mẹ ông bà. Có thể chọn ngày 10 tháng chạp có thể đến sát Tết hạn cuối là ngày 25 Tết gánh cơm mừng tuổi lên đường. Nói lên đường vì không phải nhà ai cũng có bố mẹ ở cùng thôn cùng làng. Lấy chồng xa làng hàng ngày đường. Đi lập nghiệp xa làng cả trăm cây số ngàn cây số... Xa gần không bàn đến nhưng gánh cơm mừng tuổi là phải có cùng toàn thể con cháu lên đường. Người ở xa thì về quê làng gánh cơm mừng tuổi tại quê để dâng lên.

Hôm đó dù chưa thực sự Tết đến nhưng ai cũng mang quần áo mới tươm tất như đi trẩy hội. Trẻ con xúng xính trong những bộ áo quần mới mua lẽo đẽo chạy theo bố mẹ theo gánh cơm mừng tuổi. Nhà bố mẹ ông bà cũng chuẩn bị lễ phục quần áo tươm tất ra đứng từ đầu ngõ chờ. Mừng vui hân hoan là khi gặp nhau. Ríu rít chào hỏi cười đón từ đầu ngõ.


Gánh cơm mừng tuổi vào nhà con cái trân trọng dọn ra mâm. Cha mẹ ông bà bưng mâm cơm ấy trước hết đặt lên bàn thờ thắp hương mời một tiếng với ông bà tổ tiên đã khuất. Tàn một tuần hương. Sau đó mâm cơm đặt trân trọng trên bàn trên chõng tre hay bình dị hơn thì trên nong nia trên chiếu. Cha mẹ gì ông bà được con cháu mời ngồi. Bát cơm dâng lên miếng cá miến thịt dâng lên cốc rượu dâng lên cùng với lời kể như một báo cáo ngắm về một năm làm ăn của các con các cháu và nghe những lời khuyên dạy thậm chí cả lời trách móc. Cha mẹ già ông bà đón mâm cơm mừng tuổi ấy cũng chưa ăn vội lại gọi đàn cháu nhỏ của mình tới cho các cháu miếng cá thật ngon miếng thịt thật ngon mừng tuổi cho chúng một miếng ăn. Cũng trong bữa cơm Tết này con cháu tuỳ lòng mừng tuổi thêm cho ông bà mớ gạo tấm bánh đồng tiền miếng vải.

Vui vầy với nhau một ngày như vậy rồi chia tay. Con cái về nhà riêng lo Tết riêng cho mình. Bữa cơm mừng tuổi cha mẹ ông bà không phải lúc nào cũng vui. Có những bữa cơm chan đầy nước mắt khi năm ấy con cái cháu chắt họ xui xẻo bần hàn rủi ro đau khổ. Họ xích lại gần nhau an ủi nâng đỡ nhau về tinh thần và cùng hi vọng vào dịp may của năm mới đến.


Đêm buông trên miền quê núi đá quá nhanh lại kèm theo mưa và gió lạnh. Giữa mênh mông bóng tối của đêm cuối năm chợt lấp lánh những ngọn đuối. Những ngọn đuốc nhỏ ở các ngả đường núi khi ẩn khi hiện khi đột ngột nhô cao trên đỉnh khi mất hút dưới chân núi những ánh đuốc đi dần vào từng ngõ nhà từng góc làng. Tiếng bước chân trên đất ướt thình thịch đều đều như nhịp sống. Lại gần hơn dưới  ánh đuốc sáng thấy rõ người đang gánh một gánh cơm mừng tuổi trên vai đi xuyên cả ngày đường đến nhà cha mẹ ông bà dâng lên mâm cơm giỗ sống. Bỗng dưng lòng tôi nao nao ánh mắt chợt cay xè khi nhìn những ngọn đuốc sáng soi lên gánh cơm mừng tuổi. Lòng hiếu thảo được nâng niu như nâng niu ngọn lửa. Thế gian này không mất lửa. Và như thế ở miền quê xa này chữ hiếu đã như lửa không mất. Giữ được chữ hiếu trong ta như giữ ấm ngọn lửa sáng có lẽ đó là trái chín đầu tiên của một đời người.

Hồng Nhật

Phong tục này hay nhỉ.
Sau một loạt bài dạng như Sự Thật làm anh em tức anh ách hay mấy bài về thân phận con người khốn khó làm cho trái tim chùng xuống vì cảm thương...thì những bài này cân bằng lại Bọ hè.
Đúng là Tết đang đến!

vinhnq

Tục lệ rất hay. Đó là Nguồn của một dân tộc đói cơm lạ muối. Bài rất hay! Vì cứ ngỡ Vinh đã trút hết sức cho loạt chuyện tù.

Viết bởi khoavietnam
--------------------

Tết ai cũng bận bịu nhưng em thì đây là thời gian rỗi nhất thư thái nhất tha hồ muốn làm gì thì làm viết gì thì viết sướng anh ạ

vinhnq

Có một sinh hoạt Tết độc đáo của 3 5 vạn người Nguồn thuộc huyện miền núi rẻo cao Minh Hoá tỉnh Quảng Bình.
.....
GÁNH CƠM MỪNG TUỔI

Một phong tục rất hay ở một tộc người cái cội nguồn hằng năm được con cháu báo hiếu cho ông bà cha mẹ! Rất hay đó Bọ Vinh!

Chúc cứng cáp chân tay mà lo nội trợ để chị nhà khoẻ nhé!

Viết bởi hanguyen
------------------------

Hì hì Cám ơn anh

vinhnq

Một bài có ý nghĩa tuyệt vời trong dịp Tết. Nhiều người VN mình cũng cần phải học theo bà con dân tộc Nguồn này ( cái tên dân tộc đã thấy ý nghĩa rồi). Hôm nay mới rảnh được 1 lúc thăm nhà Bọ thấy ... vắng hoe và đìu hiu quá ( chắc thiên hạ mải đi lo Tết .. như em rồi). Rất ngưỡng mộ Bọ về việc duy trì đều tay Blog. Uy tín uy tín. Các bài trước rất hay và còn là bài học cho bản thân nữa.
Không biết Bọ còn nhớ lời hứa không? Thằng nhóc nhà em đang chờ lì xì của Bọ. hehe.

Viết bởi Tuấn
---------------

Bok xin lỗi cháu của Bọ rùi.
He he

vinhnq

Cái này còn gọi là tết cha tết mẹ. Em thấy ở quê em làm vào mùng 5/5 âl (có nơi thì làm tết sâu bọ). Lễ là cặp vịt sống. Nội ngoại như nhau.

Viết bởi nhutrang9999
-----------------

Không đúng. Tết em nói là tết theo phong tục Trung Quốc cả nước làm thế gánh cơm mừng tuổi chỉ có vùng dân cư này thôi

khoavietnam

Tục lệ rất hay. Đó là Nguồn của một dân tộc đói cơm lạ muối. Bài rất hay! Vì cứ ngỡ Vinh đã trút hết sức cho loạt chuyện tù.

hanguyen

Có một sinh hoạt Tết độc đáo của 3 5 vạn người Nguồn thuộc huyện miền núi rẻo cao Minh Hoá tỉnh Quảng Bình.
.....
GÁNH CƠM MỪNG TUỔI

Một phong tục rất hay ở một tộc người cái cội nguồn hằng năm được con cháu báo hiếu cho ông bà cha mẹ! Rất hay đó Bọ Vinh!

Chúc cứng cáp chân tay mà lo nội trợ để chị nhà khoẻ nhé!

Tuấn

Một bài có ý nghĩa tuyệt vời trong dịp Tết. Nhiều người VN mình cũng cần phải học theo bà con dân tộc Nguồn này ( cái tên dân tộc đã thấy ý nghĩa rồi). Hôm nay mới rảnh được 1 lúc thăm nhà Bọ thấy ... vắng hoe và đìu hiu quá ( chắc thiên hạ mải đi lo Tết .. như em rồi). Rất ngưỡng mộ Bọ về việc duy trì đều tay Blog. Uy tín uy tín. Các bài trước rất hay và còn là bài học cho bản thân nữa.
Không biết Bọ còn nhớ lời hứa không? Thằng nhóc nhà em đang chờ lì xì của Bọ. hehe.

nhutrang9999

Cái này còn gọi là tết cha tết mẹ. Em thấy ở quê em làm vào mùng 5/5 âl (có nơi thì làm tết sâu bọ). Lễ là cặp vịt sống. Nội ngoại như nhau.

matnauchandai

Gửi anh NQV

Chắc chậm bóc tem sau anh Nhàn rồi hihi